Phố Hàng Bạc và nghề kim hoàn -

25/12/2009 // No Comment // Views: 1 views // Categories: Văn hóa lịch sử.

Hàng Bạc là một phố nằm ở trung tâm thành phố, thuộc khu phố cổ Hà Nội. Trước đây phố Hàng Bạc có ba nghề khác nhau: Nghề đúc bạc nén, nghề kim hoàn, và nghề đổi tiền.

Có thể coi Hàng Bạc là những nơi tập trung những người thợ tinh xảo kỹ thuật chế tác đồ vàng bạc của đất kinh kỳ. Họ xuất thân từ ba làng nghề làm đồ vàng bạc nổi tiếng ở Bắc Việt Nam: làng Châu Khê, (xã Thúc kháng, huyện Bình giang, tỉnh Hải dương), làng Định Công (huyện Thanh Trì – Hà Nội) và làng Đồng Sâm (tỉnh Thái Bình).

Vào thế kỷ XV, quan thượng thư bộ Lại là Lưu Xuân Tín – vốn người làng Châu Khê nói trên được triều đình nhà Lê giao cho việc lập xưởng đúc bạc nén tại kinh thành Thǎng Long (tức Hà Nội ngày nay). Bởi lúc bấy giờ bạc nén được dùng làm đơn vị tiền tệ để trao đổi. Ông quan này đã đưa thợ ở Châu Khê tới kinh thành lập nên xưởng đúc bạc. Dần dần cũng với nghề đúc bạc, thợ Châu Khê làm cả nghề trang trí vàng bạc. Đến đầu thế kỷ XIX, dưới triều Nguyễn, xưởng đúc bạc nén chuyển vào Huế (miền trung Việt Nam). Phần lớn thợ Châu Khê vẫn ở lại Thǎng Long làm nghề kim hoàn, họ lập thành phường ở tại phố Hàng Bạc hiện nay. Lúc này ở phố Hàng Bạc còn có cả thợ vàng bạc ở Định Công và Đồng Sâm tới lập nghiệp. Người ta sản xuất, buôn bán, kể cả đổi bạc nén lấy bạc vụn. Vì vậy, ở thời Pháp thuộc, phố này có tên tiếng Pháp là Rue changeurs ( phố Đổi Bạc).

Với đồ nghề thủ công, người thợ kim hoàn ở phố Hàng Bạc đã làm ra nhiều sản phẩm vàng bạc tinh xảo, nhất là đồ trang sức. Trong thuật ngữ chuyên môn, người ta phân biệt các sản phẩm này thành hai loại: đồ trơn (không trạm khắc) như nhẫn, khuyên tai cho phụ nữ, vòng xuyến cho phụ nữ hoặc trẻ em và đồ chạm (có chạm,khắc).

Người thợ kim hoàn ở Hàng Bạc thường chạm khắc trên đồ vàng bạc theo các mẫu trang trí nhất định. Tứ linh (Long,ly- còn gọi là lân, quy, phượng) là loại mẫu phổ biến nhất. Riêng hình tượng con long (con rồng) đã được bàn tay khéo léo của nghệ nhân thể hiện với nhiều chủ đề khác nhau: Long hàm thọ (Long ngậm chữ thọ), Lưỡng Long tranh châu (hai con rồng tranh viên ngọc), Lưỡng Long chầu nguyệt (hai con rồng tranh nhau mặt trǎng)… các mẫu trang trí khác như Bát vật (tám con vật), Bát bảo (tám vật quý). Bát quả (tám loại trái cây) v.v… cũng được chạm khắc tinh xảo trên đĩa, mâm bằng vàng, bạc.

Trên các đồ vàng, bạc, ta còn thấy người thợ kim hoàn chạm trổ hình ảnh con người, hoặc hình ảnh các loại trái cây mà theo quan niệm phương Đông thì đó là tượng trưng cho những phẩm chất cao quý của người quân tử: trúc, mai, lan, cúc…

Nói chung ở bất kỳ đồ vàng bạc chạm khắc hoặc đồ nữ trang nào người ta cũng đều dễ nhận thấy hai đặc điểm nổi bật: tạo dáng nghệ thuật và tạo vǎn (nét chìm, nổi) tinh xảo, sinh động.

Ngày nay, nghề buôn bán trao đổi vàng bạc không chỉ còn tập trung ở phố Hàng Bạc. nhiều phố khác, cũng đã rải rác có các cửa hiệu buôn bán vàng. Nhưng phố hàng Bạc vẫn là nơi tập trung những người thợ kim hoàn tinh xảo-dù nay đã ít đi-với truyền thống chế tác đồ vàng bạc lâu đời.

Theo "Hà Nội trung tâm du lịch của Việt Nam"

QT sưu tầm


Tìm kiếm:

làng nghề kimm hoàn ở sặt